Kiam la timo malŝpari tempon paralizas vin

Tre reala paradokso

Tempo-angoro estas formo de obseda zorgo centrita sur la valoro de tempo. Male al klasika prokrastado, kie oni prokrastas pro mallaboremo aŭ malemo al la tasko, tempo-angoro kondukas al senagado pro troa seriozeco pri tempo. La persono ne volas "malŝpari" minuton, kio paralizas lin/ŝin antaŭ ĉiu elekto, kiom ajn bagatela ĝi estas.

Ĉi tiu fenomeno falas en la pli larĝan spektron de decidparalizo ( analizparalizo ), konata ekde la 1970-aj jaroj en la literaturo de kogna psikologio. Sed ĝi havas specifan karakterizaĵon: estas la tempo mem, kaj ne la malfacileco de la decido, kiu estas la kerno de la angoro.

"La tempo, kiun ni provas ne malŝpari, estas ĝuste la tempo, kiun ni malŝparas provante ŝpari ĝin."

La plej trafitaj profiloj

Homoj kun alta intelekta potencialo, perfektistoj, aŭ tiuj, kiuj suferas pro ĝeneraligita angoro, estas aparte vundeblaj. Simile, la penetranta kulturo de produktiveco en sociaj retoj sub haŝetikedoj kiel #grindset aŭ #hustle culture pliseverigas ĉi tiun mekanismon, farante tempon rimedo, kie ĉiu sekundo devas esti "optimumigita".

Junaj plenkreskuloj en aĝo de 20 ĝis 35 jaroj estas troreprezentitaj en klinikaj raportoj, probable ĉar ili samtempe alfrontas multobliĝon de vivelektoj (kariero, rilatoj, projektoj) kaj intensan socian premon ĉirkaŭ rapida sukceso.

Kion diras la esplorado

Esplorado en pozitiva psikologio, precipe tiu de la usona esploristo Barry Schwartz, aŭtoro de *La Paradokso de Elekto * (2004), montras, ke abundo da ebloj pliigas angoron kaj malpliigas kontentecon, eĉ post kiam decido estas farita. Aplikita al tempo, ĉi tiu principo klarigas kial havi liberan tempon povas generi pli da streso ol ne havi ĝin: la foresto de limoj devigas nin elekti , kaj elekti implicas rezigni pri io.

Tempo-angoro ankaŭ kunhavas mekanismojn kun misfunkcia metakognicio : la persono ne nur pensas pri tio, kion ili faras, ili konstante pensas pri kiel ili uzas sian tempon dum pensado. Ĉi tiu dua nivelo de remaĉado malplenigas atentajn rimedojn kaj plifortigas la blokadon.

Superante paralizon

Kogna kondutisma terapio (KKT) pruviĝis efika en traktado de ĉi tiu tipo de angoro. La celo ne estas lerni pli bone administri sian tempon, sed malkonstrui la kredon , ke ĉiu momento devas esti "profita". Rekomenditaj teknikoj inkluzivas intencan planadon de "neproduktivaj" agadoj, iom post iom eksponi sin al neaktiveco, kaj praktiki atentecon por ankri atenton en la nuntempo anstataŭ en kalkulado.

Simpla regulo proponita de pluraj terapiistoj: se decido povas esti inversigita, faru ĝin en malpli ol du minutoj . La neperfekteco de farita elekto ĉiam estas pli bona ol la perfekteco de elekto prokrastita senfine.

Fine, tempo-angoro memorigas nin pri malkomforta vero: voli regi ĉion jam estas perdi kontrolon . Tempo ne estas io gajnota, ĝi estas io vivata.